بهگزارش قدس آنلاین، نظرسنجی شاخص افکار عمومی عرب که هرسال توسط مرکز عربی واشنگتن برگزار میشود سرانجام در فوریه امسال منتشر شد. هرچند این نظرسنجی در دو سال پیش از آن احتمالاً بهدلیل نفوذ لابی صهیونیستی منتشر نشد، اما دادههای آن در نسخه ۲۰۲۵نشان میدهد روند افکار عمومی در جهان عرب همچنان مثل سابق است. این نهمین دور از این سری نظرسنجیهاست که از سال ۲۰۱۱ آغاز شده و کار میدانی آن بین نوامبر ۲۰۲۴ تا آگوست ۲۰۲۵ در ۱۵ کشور عربی شامل الجزایر، مصر، عراق، اردن، کویت، لبنان، لیبی، موریتانی، مراکش، فلسطین، قطر، عربستان سعودی، سودان، سوریه و تونس با نمونهای نزدیک به ۴۰هزار و ۱۳۰ مصاحبه حضوری اجرا شده است. در این نظرسنجی، گزینه ایران نیز در برخی سؤالات کلیدی مربوط به تهدیدهای امنیتی و سیاست خارجی گنجانده شده و نتایج آن بهخوبی جایگاه واقعی ایران را در مقایسه با اسرائیل در ذهنیت عمومی عرب نشان میدهد.
تهدیدهای امنیتی و جایگاه ایران در مقایسه با اسرائیل
یکی از بخشهای مهم این نظرسنجی، بررسی بزرگترین تهدید برای امنیت کشور پاسخدهندگان و امنیت امت عرب است.
بر اساس نتایج، اسرائیل با ۲۸ درصد به عنوان بزرگترین تهدید برای امنیت کشورهای عربی در صدر قرار دارد، در حالی که آمریکا با ۱۰ درصد در جایگاه دوم قرار گرفته است. جالب آنکه باوجود هزینه فراوان شیخنشینها باهدف معرفی ایران بهعنوان دشمن شمارهیک مردم عرب، تنها ۸ درصد جهان عرب، ایران را دشمن شماره یک میدانند و این افراد هم عموماً در کشورهای حاشیه خلیجفارس قرار دارند که بیشترین روابط را با اسرائیل دارند.
این آمار تفاوتهای منطقهای قابل توجهی نشان میدهد؛ برای مثال در منطقه مشرق عربی (شامل عراق، اردن، لبنان، فلسطین و سوریه) ۵۳ درصد اسرائیل را تهدید اصلی میدانند در حالی که ۱۶ درصد ایران را انتخاب کردهاند. در دره نیل (مصر و سودان) اسرائیل ۳۸ درصد و ایران فقط یکدرصد است. در مغرب عربی تنها یکدرصد برای ایران و ۹ درصد برای اسرائیل است، اما در کشورهای خلیجفارس ایران با ۱۴ درصد کمی بالاتر از اسرائیل با ۹ درصد قرار میگیرد.
نکته جالب اینکه در کویت به تنهایی ۳۵درصد ایران را اصلیترین تهدید امنیتی کشور خود دانستهاند. وقتی سؤال در سطح امت عرب مطرح میشود، اجماع بیشتری دیده میشود. اسرائیل با ۴۴ درصد بزرگترین تهدید برای امت عرب شناخته شده، آمریکا با ۲۱ درصد در رتبه دوم است و ایران تنها ۶ درصد را به خود اختصاص داده است. این رقم برای ایران نسبت به برخی سالهای قبل کاهش یافته و نشان میدهد حتی با وجود گزینه ایران در پرسشنامه، افکار عمومی عرب همچنان اسرائیل را تهدید شماره یک خود میدانند.
در بخش دیگری که سیاستهایی را بررسی میکند که امنیت و ثبات منطقه را تهدید میکنند، ۸۴ درصد سیاستهای اسرائیل و ۷۷ درصد سیاستهای آمریکا را تهدیدآمیز دانستهاند، اما تنها نیمی سیاستهای ایران را در این دسته قرار دادهاند. این اعداد بهوضوح نشان میدهند دشمنی یا نگرانی از سیاستهای اسرائیل در ذهنیت عربی اجماع بسیار گستردهتری نسبت به ایران دارد و میتواند به عنوان یک عامل اتحاد و قدرت منطقهای عمل کند.
ارزیابی سیاستها نسبت به فلسطین
از طرفی دیگر در ارزیابی سیاست کشورهای مختلف نسبت به فلسطین و بهویژه در جریان جنگ غزه، نتایج بسیار روشن است. سیاست ایران توسط ۴۵درصد پاسخدهندگان مثبت و توسط ۳۷ درصد منفی ارزیابی شده است. همچنین سیاست آمریکا با ۷۶ درصد نظر منفی مواجه شده و تنها ۱۱ درصد آن را مثبت دانستهاند. وقتی از مردم خواسته شد کشوری را که بهترین موضع را در حمایت از فلسطینیها داشته انتخاب کنند، آفریقای جنوبی با ۱۵درصد در صدر قرار گرفت و ایران با ۷ درصد در کنار اسپانیا جای گرفت.
مخالفت گسترده با عادیسازی روابط با اسرائیل یکی دیگر از یافتههای برجسته این نظرسنجی است. ۸۷ درصد پاسخدهندگان با به رسمیت شناختن اسرائیل یا عادیسازی روابط مخالفاند و تنها ۶ درصد با آن موافق هستند. این مخالفت در کشورهایی مانند لیبی و اردن به ۹۶ و ۹۵ درصد میرسد و حتی در کشورهای خلیج فارس نیز بسیار بالاست. بسیاری از مخالفان، دلیل خود را ماهیت اشغالگر، گسترشطلبانه و سرکوبگر اسرائیل عنوان کردهاند. این آمار تأکید میکند مسئله فلسطین همچنان در کانون توجه افکار عمومی عرب قرار دارد و ۸۰ درصد آن را یک مسئله جمعی عربی میدانند، نه صرفاً مسئلهای فلسطینی.
این نظرسنجی به خوبی تأیید میکند شرط پیروزی در منطقه و بدست آوردن حمایت جهان اسلام، دشمنی با اسرائیل است. وقتی گزینه ایران هم در سؤالات تهدید و سیاست خارجی موجود است، باز هم اسرائیل با اختلاف بسیار زیاد به عنوان تهدید اصلی شناخته شده و سیاستهایش به مراتب تهدیدآمیزتر از ایران تلقی میشود. افکار عمومی عرب عادیسازی با اسرائیل را بهشدت رد میکند و هر نیروی سیاسی یا محور منطقهای که در خط مقدم مخالفت با اسرائیل و حمایت از حقوق فلسطینیها قرار بگیرد، ظرفیت کسب حمایت مردمی بیشتری دارد. نگرانی از ایران هرچند در برخی کشورهای خلیجفارس و بخشهایی از مشرق عربی وجود دارد، اما به هیچ وجه به پای اولویت استراتژیک مقابله با اسرائیل نمیرسد و در سطح کلی منطقه، حاشیهایتر باقی مانده است.
خبرنگار: نیکپندار
نظر شما